پایان نامه درباره اصول حقوقی حاکم بر تغییرات ژنتیکی در چارچوب حقوق بین ­الملل بشر

مبحث سوم: اصول حقوقی و اخلاقی حاکم بر تغییرات ژنتیکی در چارچوب حقوق بین ­الملل بشر

 

گفتار اول: اصول حقوقی حاکم بر تغییرات ژنتیکی در چارچوب حقوق بین ­الملل بشر

تغییرات ژنتیکی به طور گسترده­ای با اصول حقوق بشری در تعامل و ارتباط تنگاتنگ است. در همین راستا تایید چند­باره کرامت انسانی و حقوق گوناگون بشر در اسناد بین المللی حقوق بشری،گویای این است که جامعه بین ­المللی از تأثیر دستکاری­ ژنتیکی بر حقوق و آزادی‏های بنیادین بشر آگاه است و قصد حمایت از این حقوق را دارد. با این موازین به نظر می­رسد علاوه بر جنبه­های اخلاقی و دینی، شاخه سومی به نام حقوق بشر و اصول حقوقی حاکم بر تغییرات ژنتیکی نیز می بایست مورد توجه قرار گیرد. از منظر اصول حقوق بشری نیز بشر حق دارد که اولاً علوم را در غایت ممکن آن به پیش ببرد و نمی توان وی را از چنین حقی محروم نمود و ثانیاً حق در برخورداری از فناوری به منظور نیل به یک زندگی بهتر که این خود از نتایج بارز علم ژنتیک است، البته نمی­توان از پیامدهای منفی این دانش نیز غافل بود که خود علیه حقوق و کرامت بشری است. البته این خطر منحصر به ژنتیک نیست و هر دانشی این آسیب های بالقوه را با خود به همراه دارد.

در رابطه با تعامل میان اصول حقوق بین ­الملل بشر و تغییرات ژنتیکی، اصل حفظ تنوع زیستی از اصول مهم در این موضوع می­باشد. منشور جهانی طبیعت،[۱] مصوب ۲۸ اکتبر ۱۹۸۲ میلادی مجمع عمومی ملل متحد، در مقدمه خود بیان می­دارد که بشریت جزئی از طبیعت است و هریک از گونه­های زیست، منحصر به فرد بوده و ارزش مراقبت را دارد. بقای ساختارهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی تمدن و درنهایت حفاظت از صلح به حفاظت از طبیعت و منابع آن بستگی دارد، از این­رو هرگونه عمل انسانی از جمله تغییرات ژنتیکی نامطلوب در نوع گیاه و حیوان که بر طبیعت اثر بگذارد باید برپایه اصول این منشور هدایت شده و مورد قضاوت قرار گیرد. [۲]

در مقدمه یادشده، نکته دارای اهمیت آن است که گونه­های زیست و از جمله گونه زیست انسان، دارای ارزش مراقبت شناخته شد­ه­است و هرگونه عمل انسان از جمله دستکاری ژنتیکی که دارای تأثیر بر طبیعت -که بشریت جزئی از آن تلقی شده است- باشد، باید ارزش یاد شده و اصل حقوقی مطروحه را رعایت نماید .

همچنین بسیاری از آزمایش­های انسانی روی حیوانات انجام می­شود، افزون بر پژوهش­های آزمایشگاهی، شبیه­سازی و پرورش حیوانات به کمک روش های مصنوعی برای بهره ­برداری یا تولید بیشتر مواد غذایی و صنعتی، از دستاوردهای دستکاری ژنتیکی می­باشد. نگرانی­ها در مورد دستکاری بیوتکنولوژیک حیوانات نیز بسیار است. بروز بیماری­های کشنده مانند جنون گاوی از پیامدهای این گونه دستکاری­ها است که موجب به هم خوردن تعادل زیستی می­شود. [۳]

اما تأکید اصول بین ­المللی حقوق بشر در اسناد متعدد بین ­المللی بر لزوم حفظ اشکال حیات گونه­های طبیعی و مراقبت از آنها و حتی در مواردی طرح مسئله حق بر میراث مشترک بشریت[۴]در مسئله ژنوم انسانی نشان می­دهد که جامعه بین ­المللی در زمینه تغییرات ژنتیکی به احتیاط اعتقاد بیشتری دارد.

 

در برخی از اسناد بین المللی حقوق بشری  به رابطه میان اصل عدم تبعیض و اصل برابری جنسیت­ها و مسئله تغییرات ژنتیکی نامطلوب اشاره شده است. به طور نمونه در مواد ۲، ۵، ۶ و ۷ بیانیه جهانی حقوق بشر مورخ ۱۰ دسامبر  ۱۹۴۸ میلادی و مواد ۱ و ۵ کنوانسیون حقوق بشر و طب زیستی  اروپا مورخ ۴ آوریل ۱۹۹۷ میلادی، اعمال اصول برابری و عدم تبعیض و حق آزادی و شان انسانی و زندگی خصوصی در ارتباط با کشفیات مربوط به ژن­های انسان و به رسمیت شناختن ارزشهای بشری مورد اشاره قرار گرفته است. علاوه بر این ماده ۶ اعلامیه ژنوم انسانی و حقوق بشر تصریح می­ کند که هیچ فردی نباید بر اساس ویژگی های ژنتیکی با هدف نقض حقوق بشر و آزادی­های اساسی در معرض تبعیض قرار گیرد. همچنین در ماده ۱۰ همین کنوانسیون و ماده ۲ بیانیه ذکر شده، به این نکته اشاره دارد که حفظ شان و هویت انسانی حتی اگر دامنه این حمایت در اسناد و اصول بین ­المللی مشخص نشده باشد هم در مورد هویت انسانی و هم هویت ژنتیکی بشر مصداق دارد. بنابر این در میان اصول بین المللی حقوق بشری اصولی یافت می شود که ارتباط تنگاتنگی با موضوع تغییرات ژنتیکی دارد.

 

گفتار دوم: اصول اخلاقی (اخلاق زیستی) حاکم بر تغییرات ژنتیکی در چارچوب حقوق بین الملل بشر

در خصوص اصول و قوانین مرتبط با ژنتیک باید اظهار داشت که صرفاً جنبه­های علمی را نمی­توان مدنظر قرار داد بلکه می­بایست اصول دیگری را نیز مدنظر قرار داد که از جمله آنها اصول اخلاقی، دینی و حقوق بشری است. در تمامی کشورهای جهان جایگاه اخلاقیات در تنظیم و تقنین قوانین امری یقینی و حتمی است و ارزش های اخلاقی جوامع جایگاه والایی در تدوین و تقنین قوانین دارد. در قلمرو ژنتیک با توجه به اهمیت این حوزه و نیز حساسیت های اخلاقی آن دیدگاه­های متفاوتی در این خصوص وجود دارد. همان طور که در مبحث پیشین به آن اشاره شد، برخی اقدامات ژنتیکی را موافق با ارزش­های اخلاقی می­دانند و از این حیث که فناوری ژنتیک با تاثیر خود بر محصولات غذایی گیاهی و جانوری سبب بهبود معیشت انسان­ها و تولید غذا می­شود با آن موافقند و در خصوص ژنتیک انسانی نیز با توجه به این مهم که ژنتیک می ­تواند نواقص موجود در میان انسان ها را برطرف نماید و زمینه ساز تولد انسان­های سالم گردد، آن را کاملاً امری اخلاقی می­دانند. در مقابل عده­ای با این استدلال که ارزش­های اخلاقی بر پایه روابط دستکاری نشده انسان ها قابل تصور است و نمی­توان با این به اصطلاح توجیهات زمینه ساز مداخله ژنتیک در حوزه­های مختلف شد، دانش ژنتیک را امری مغایر با اخلاقیات می­دانند، چرا که روال طبیعی زندگی بشر را به مخاطره می اندازد و یک ساختار تصنعی را بر آن حاکم می­ کند. [۵]

پایان نامه حقوق : نظام حقوقی حاکم بر تغییرات ژنتیکی در چارچوب حقوق بین­ الملل بشر

امروزه فناوری زیستی ومساله تغییرات ژنتیکی، هم در سطح ملی و هم در سطح بین المللی توسعه یافته است. در پرتو سرعت پیشرفت فناوری زیستی، احترام به اصول اخلاق زیستی هم به یک ضرورت تبدیل شده است. اعلامیه حقوق بشر و برنامه عمل وین (۱۹۹۳)[۶] در بند یازده تصریح می­کندکه پیشرفت خاص، به ویژه در طب زیستی و علوم حیاتی و در فناوری اطلاعات ممکن است به طور بالقوه عواقب نامطلوب برای تمامیت، کرامت و حقوق انسانی افراد داشته باشد، از این رو درخواست می­ کند برای تضمین احترام کامل به حقوق بشر و منزلت انسانی در حوزه­های مورد توجه جهانی، همکاری بین ­المللی صورت گیرد. کنفرانس عمومی یونسکو در حوزه­های مرتبط با اخلاق زیستی و تغییرات ژنتیکی اقدامات قابل توجهی مبذول کرده است. اعلامیه جهانی ژنوم انسانی و حقوق بشر و اعلامیه بین المللی داده های ژنتیک انسانی، دو اعلامیه صادره توسط یونسکو هستند که از اتقان، انسجام، شفافیت و جامعیت برخوردارند که در مبحث پیش رو به آن پرداخته می شود.[۷]

برخی نگرانی­ها در خصوص فناوری مهندسی ژنتیک در بین عموم مردم و دانشمندان وجود دارد. از این­رو به منظور استفاده ایمن از فواید و مزایای فناوری مذکور مجموعه تدابیر و مقرراتی اتخاذ شده است که به آن ایمنی زیستی[۸] می­گویند. اخلاق زیستی،[۹] مطالعه روشمند و اصولی برخورد و عملکرد بشر در چارچوب علوم زیستی و علوم‏ مربوط به تندرستی ساختار بدن آدمی‏ است که در راستای ارزش­ها و اصول اخلاقی مورد ارزیابی قرار می‏گیرد. پیشرفت در علم ژنتیک و فناوری دستورزی ژنتیک و ضرورت اهتمام به‌ رهنمودهای اخلاقی و اوامر قانونی منجر به توسعه اصول اخلاق زیستی گردیده‌ است.[۱۰]اخلاق زیستی از سوءاستفاده‌های احتمالی و عواقب نامطلوب برای‌ تمامیت، شأن، منزلت و حقوق انسان پیشگیری می‌کند و رعایت آن‌ می‌تواند تضمین نماید که پیشرفت علم و فناوری در خدمت بشریت‌ قرار گیرد و حقوق بشر، منزلت انسان و آزادیهای اساسی او را نقض نکند. امروزه در بسیاری‌ از کشورها کمیته‌های ویژه ملی به منظور توجیه، مشاوره و تهیه‌ مقرراتی در این زمینه ایجاد شده است‌. در سطح بین ­المللی گروه‌ مشاورین اخلاق فناوری زیستی، توسط کمیسیون اروپایی تشکیل‌ گردیده و یونسکو کمیته بین المللی اخلاق زیستی را ایجاد نموده است.

اعلامیه جهانی اخلاق زیستی و حقوق بشر[۱۱] در بسیاری از مواد خود به اصولی اشاره می­ کند که  برگرفته از اخلاق زیستی و در ارتباط با تغییرات ژنتیکی است. به طور نمونه اصل کرامت انسانی و حقوق بشر[۱۲] (ماده۳) و غایت بودن انسان و منع استفاده ابزاری از او[۱۳] (ماده ۵) که از اصول بنیادین اخلاق زیستی می­باشد در موضوع تغییرات ژنتیکی نامطلوب بسیار مورد بررسی قرار می­گیرد. همچنین در ماده ۸ اعلامیه ذکر شده به اصل احترام به آسیب پذیری انسان و تمامیت شخصی[۱۴]به عنوان یکی از اصول اخلاق زیستی اشاره شده است که در بحث تغییرات ژنتیکی  نامطلوب که موجب آسیب به ژن های اولیه فرد می­شود و در مواردی آنها را تغییر می دهد مصداق پیدا می­ کند.

اصل رضایت آزادانه و آگاهانه[۱۵] یکی از اصول مهم اخلاق زیستی محسوب می­شود که در اعلامیه های حقوق بشری مرتبط با مساله تغییرات ژنتیکی هم بدین موضوع پرداخته شده است. ماده ۲ اعلامیه بین ­المللی داده­های ژنتیک رضایت را عبارت از هرگونه موافقت آزادانه، آگاهانه و صریح دانسته است که فرد برای آنکه داده های ژنتیک او جمع آوری، بهره برداری و ذخیره شوند، ابراز می نماید.[۱۶]

 

مبحث چهارم: تغییرات ژنتیکی و اسناد حقوق بین ­الملل و حقوق بین الملل بشر

 

گفتار اول: اسناد حقوقی جهانی در زمینه تغییرات ژنتیکی

بند اول: اعلامیه جهانی ژنوم انسان و حقوق بشر[۱۷]

مقاله - متن کامل - پایان نامه

اولین سند بین ­المللی که به صورت اختصاصی به مسأله ژنوم انسان می ­پردازد، در سال ۱۹۹۷ میلادی تحت عنوان «اعلامیه جهانی ژنوم انسان و حقوق بشر» به وسیله یونسکو صادر شد که مشتمل بر ۲۵ ماده می­باشد و اگرچه برای دولت­ها الزام آور نمی­باشد ولی تلاشی ارزشمند در جهت پیشبرد احترام به برابری و کرامت انسانی است. اعلامیه در بردارنده موارد مهمی در خصوص ژنوم انسان و ارتباط آن با حقوق اساسی و کرامت انسانی است، ماده یک اعلامیه حاضر، ژنوم انسانی را مبنای وحدت بنیادین تمامی اعضای خانواده  بشری و اساس شناسایی کرامت ذاتی و تنوع آنها محسوب نموده و به مفهوم نمادین، آن را میراث بشریت  به شمار آورده است. ماده شش اعلامیه نیز اصل عدم تبعیض بر اساس ویژگی‌‌‌‌‌های ژنتیکی را مورد تصریح قرار داده و مقرر نموده که هیچ کس نباید بر اساس ویژگی‌‌‌‌‌های ژنتیکی در معرض تبعیض قرار گیرد که هدف یا تأثیر آن نادیده گرفتن حقوق بشر، آزادی‌‌‌‌‌های اساسی و کرامت انسانی است. لذا براساس این اعلامیه، حیثیت ذاتی هر فرد باید فارغ از خصوصیات ژنتیکی او مورد احترام بوده و افراد براساس خصوصیات ژنتیکی­شان مورد تبعیض یا دیگر رفتارهای غیرانسانی قرار نگیرند و خصوصیات ژنتیکی منحصر به فرد خودشان مورد احترام باشد. همچنین اگر به فردی در اثر تحقیقات یا مداخله مؤثر در ژنوم  وی به طور مستقیم و معین خسارات یا آسیبی وارد آمده باشد، مطابق ماده ۸  اعلامیه حاضر، بر اساس قوانین بین المللی و ملی، چنین فردی باید حق دریافت غرامت عادلانه را داشته باشد. علاوه بر این مطابق ماده ۹ اعلامیه، به منظور حمایت از آزادی‌‌‌‌‌های اساسی و حقوق بشر، محدودیت‌‌‌‌‌ها درباره اصل‌‌‌‌‌هایی رضایت و محرمانه بودن فقط باید در قانون برای دلایل پیش بینی شده بر اساس الزامات حقوق بین الملل عمومی و نظام بین المللی حقوق بشر صورت پذیرد.

با وجود آن که اصل آزادی پژوهش و تحقیقات[۱۸] که امری مقبول در نظام حقوق بشری است، مقتضی پژوهش آزادانه درباره ژنوم انسانی نیز می‌باشد، اما پژوهش در این حوزه مستلزم رعایت اصول و موازین خاصی است که در مواد دهم تا دوازدهم اعلامیه به آن پرداخته شده است.

اعلامیه در ماده ۱۰ تصریح می‏کند که در هر تحقیق مربوط به ژنوم انسان به خصوص‏ در زمینه‏های بیولوژی، ژنتیک و پزشکی باید بیشترین احترام به حقوق بشر و آزادی‏های‏ بنیادین و حیثیت افراد و گروه‏ها مدنظر قرار گیرد، لذا رویه های برخلاف حیثیت انسانی از جمله کلونینگ انسان (شبیه سازی) برای تولید مثل نباید مجاز باشد. از اصول قابل توجه این اعلامیه که به بحث ما باز می‏گردد، اصل حمایت از نسل آینده[۱۹]‏ است. به موجب این اصل تاثیر علوم زیستی بر نسل‏های آینده، از جمله در ساختار ژنتیکی‏شان، نیاز به توجه ویژه دولتها در جهت حمایت از حقوق بشر دارد(ماده ۱۶). به عنوان نمونه برخی از متخصصان ژنتیک عقیده‏ دارند که باید در جهت گسترش ژن‏های مثبت و حذف جمعیت ژن‏های معیوب حرکت کرد. اما نکته قابل تامل و توجه آن است که در خصوص این‏که چه صفاتی در انسان خوب و برترند و باید گسترش یابند و چه صفاتی نامطلبوند و باید از بین بروند اتفاق نظر وجود ندارد. نکته حائز اهمیت دیگر آن‏که از این منظر لازمه از بین بردن صفات نامطلوب در انسان‏ها، عقیم نمودن و یا از بین بردن جمعیت‏های حامل ژن‏های نامطلوب است. درحالی‏که چنین‏ موضوعی به شدت در تعارض با حقوق افراد و نسل‏های آینده به حساب می‏آید. در واقع، به‏ نظر می‏رسد اگر ژنتیک نتایج مثبتی به بار نیاورد و منجر به تبعیض و یا تولید انبوه انسان‏های‏ مشابه گردد، یکی از بزرگترین اشتباهات جامعه انسانی به وقوع می‏پیوندد.

علاوه بر این وضعیت طبیعی ژنوم انسان نباید به خاطر منافع مالی مورد دستکاری قرار گیرد. اعلامیه همچنین نیاز به تحقیق را در خصوص ژنوم انسان از نظر دور نداشته و با بیان این که آزادی تحقیق بخشی از آزادی اندیشه است مقرر می دارد تحقیق، تشخیص و درمان که در ارتباط با ژنوم افراد است، باید فقط بعد از ارزیابی دقیق و با در نظر گرفتن منافع و خطرات آن نسبت به سلامت فرد و براساس حقوق بین الملل صورت گیرد و در هرحال باید رضایت آگاهانه و آزادانه فرد قبلاً کسب شده باشد و اگر تحقیقات مرتبط با ژنوم کسانی است که اهلیت قانونی لازم را برای ابراز رضایت ندارند باید با در نظر گرفتن منافع مستقیم مربوط به سلامتی آنان و تحت شرایط حمایتی که قانون تجویز می­ کند صورت پذیرد. تحقیقی که منافع مستقیم مورد نظر را در خصوص سلامتی فرد فاقد اهلیت در برنداشته باشد و به منظور کمک به افراد دیگری که از همان نارسایی ژنتیکی رنج می­برند باشد، فقط به طور محدود و استثنایی در صورتی که کمترین خطر را برای فرد داشته باشد، می­توان پذیرفت و باید به موجب شرایطی باشد که به وسیله قانون تجویز می­شود و در عین حال مطابق با حمایتی باشد که حقوق بشر از فرد می­نماید.

اعلامیه هرگونه تبعیض براساس خصوصیات ژنتیکی افراد که به حقوق اساسی و آزادی و حیثیت آنان مؤثر باشد را رد می کند و لازم می داند که در هر تحقیقی اطلاعات ژنتیکی افراد برطبق قانون محرمانه تلقی شده و خساراتی که احیاناً در اثر تحقیقات متوجه ژنوم افراد می شود باید جبران گردد. [۲۰] این سند همچنین دولت­ها و سازمان­های بین المللی صالح را به همکاری در جهت اطمینان از احترام لازم به اصول ذکر شده در اعلامیه دعوت می­نماید و لازم می داند که پیشرفت­های به دست آمده در بیولوژی، ژنتیک با احترام کافی به حیثیت و حقوق هر فرد، قابل دسترس برای همگان باشد و از دولت­ها می­خواهد که بستر لازم را برای آزادی تحقیقات با در نظر گرفتن تضمینات حقوقی و اخلاقی مهیا نمایند و تحقیقات داخلی را در خصوص تعیین، پیشگیری و درمان بیماری­هایی که اساس ژنتیکی دارند، تشویق کنند. دولت­ها همچنین باید براساس اصول بیان شده در اعلامیه، در جهت گسترش بین المللی دانش علمی مربوط به ژنوم انسان و تنوع آن و تحقیقات ژنتیکی در سطح بین المللی بکوشند و در چهارچوب همکاریهای بین ­المللی توانایی کشورهای در حال توسعه را در خصوص مسایل خاص مربوط به خودشان در زمینه ژنتیک و بیولوژی توسعه داده و تقویت نمایند و از سوءاستفاده از نتایج تحقیقات در مورد ژنوم انسان بخصوص در موارد غیر صلح آمیز ممانعت نمایند. همچنان که بایستی با گسترش مبادله آزاد اطلاعات و دانش علمی در شاخه­های بیولوژی، ژنتیک و پزشکی و از طریق توسعه آموزش بیواتیک و بالا بردن سطح آگاهی­های عمومی در خصوص موضوعات اساسی مربوط به دفاع از حیثیت انسانی در تمام سطوح، نسبت به پیشبرد اصول ذکر شده در اعلامیه تلاش نمایند. به منظور تسهیل این امر باید باب بحث­های بین ­المللی و اظهار نظر آزاد آراء فلسفی، مذهبی، اجتماعی و فرهنگی را باز بگذارند و در هر صورت نسبت به عملی کردن مؤثر مواد ذکر شده در اعلامیه تلاش نمایند. در پایان خاطر نشان می­سازد که اعلامیه هیچ تفسیری از مواد این اعلامیه را که به یک دولت یا فرد یا گروه اجازه انجام عملی برخلاف حقوق بشر و آزادی­های اساسی را بدهد، نمی­پذیرد.

با توجه به اهمیت اعلامیه یونسکو در خصوص ژنوم انسان، نقطه نظراتی نیز از طرف افراد و گروه­ها در این مورد بیان شده­است که از مهم­ترین آنها می­توان به بیانیه واتیکان اشاره کرد. در بیانیه­ای که واتیکان در خصوص این اعلامیه صادر کرده آن را به یک سند مهم بین ­المللی که شامل موارد شایان توجه و ارزشمندی است، شناخته و در ضمن انتقاداتی را نیز به آن وارد داشته و بخصوص در مورد ماده یک که ژنوم انسان را اساس کرامت انسان می داند، معتقد است که اساس کرامت انسان را ژنوم انسان تشکیل نمی­دهد بلکه ژنوم انسان ارزش خود را از کرامت انسانی بدست می­آورد و همچنین عبارت «میراث بشریت» را مبهم و غیرواضح می­شمارد.[۲۱] واتیکان تأسف خود را از اینکه در اعلامیه یونسکو کلونینگ انسان (شبیه سازی ) فقط در مقاصد مربوط به تولید مثل ممنوع دانسته شده و موارد تحقیقی و درمانی را شامل نمی­ شود اعلام داشته در ادامه ابراز می دارد که بهتر بود اعلامیه، جنین انسان را نیز مورد توجه قرار می­داد که ذکری از آن در اعلامیه به میان نیامده است. واتیکان اعتقاد دارد که «پیشگیری از بیماری­های ژنتیکی» که در اعلامیه یونسکو آمده، نمی­تواند طوری تفسیرشود که براساس خصوصیات ژنتیکی نسبت به تولد یا عدم تولد جنین تصمیم ­گیری شود.

در ارزیابی اجمالی این اعلامیه می‏توان گفت که یونسکو با توجه به شتاب گرفتن‏ پیشرفت‏های علمی که از جمله‏ی مهم‏ترین آنها تغییرات ژنتیکی است و احتمال بروز مسایل‏ و چالش‏های انسانی ناشی از آن، توانسته است در قالب یک اعلامیه، اصول کلی را نسبت به‏ همه موارد زیان‏بخش برای حقوق بشر تنظیم نماید. همچنین کمیته بین ­المللی اخلاق زیستی یونسکو،[۲۲]مطابق ماده ۲۴ این اعلامیه ملزم است در رابطه با شناسایی و تعیین روش‌‌‌‌‌هایی که می‌تواند مغایر با کرامت انسان باشد نظیر مداخله برای تغییر ژن‌‌‌‌‌ها، نظر مشورتی بدهد.

بنابه مواردی که اشاره شد ژنوم انسان از مسایل مهمی است که در ارتباط با حقوق همه افراد و جامعه بشری در کلیت آن است و تصمیم گیری درباره آن دشوار و خطرناک می­نماید. اگر ژنتیک نتایج مثبتی به بار نیاورد و منجر به تبعیض و یا تولید انبوه انسان های مشابه گردد، این امر ناشی از اشتباهات جامعه انسانی خواهد بود. ما اجازه داده ایم که اطلاعات مفید، در بیولوژی فیزیک و شیمی در ساخت سلاح هایی میکروبی، هسته ای و شیمیایی به کار روند. به نظر می رسد که چنین سوءاستفاده ای در ژنتیک نیز اتفاق بیفتد، که در آن زمان اصول اخلاقی دیگر کارایی نخواهد داشت.[۲۳]

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *